|
TAHARET / GUSLÜN FARZLARI |
A. NİYET ETMEK
Farz olan guslün, en
azından yerine getirilmesi gereken farzları iki tane olup bunların birincisi
niyet etmektir.
a. Cünüplüğü kaldırmaya
niyet etmek
1. Niyetin şekli
Şayet kişi cünüp ise
cünüplüğün hükmünü kaldırmaya niyet eder. Hayızlı kadın, "hayızdan
kaynaklanan hadesi kaldırmaya" veya -er-Ravda ve Aslu'rRavda'da
belirtildiği üzere- "cinsel ilişkinin mübah olmasına" yahut
-İbnü'l-Mukrl'nin dediği üzere- "hayızdan gusletmeye" niyet eder.
2. Yapılması gereken
niyeti yapmamak
> Adeti sona eren
kadın guslederken [adetten yıkanmaya değil de] cünüplüğü kaldırmaya niyet etse,
> Kadın cünüp iken
[cünüplüğü kaldırmaya değil de] hayzın yol açtığı hadesi gidermeye niyet etse,
> İhtilam sebebiyle
cünüp olan kişi cinsel ilişkiden kaynaklanan cünüplüğü gidermeye niyet etse
veya aksi olsa,
Yukarıdaki durumlarda
-abdest konusunda olduğu gibi- şayet niyet yanlışlıkla yapılmışsa gusül sahıh
olur, kasten yapılmışsa sahıh olmaz. Bu el-Mecmu'da belirtilmiştir.
Bazı son dönem
alimlerinin aksine Hocam Hemll' nin belirttiği üzere kişi mümkün olmayan bir
şeye niyet etse örneğin cünüp olan bir erkek, hayız durumunu kaldırmaya niyet etse,
bunu kasten yapmışsa gusül sahıh olmaz.
Hayız veya lahusalık
durumlarının birinde olan kadın guslederken diğerine kasten veya kasıtsız
olarak niyet etse gusül sahih olur. Bunun gerekçesi alimlerin, lahusalık kanı
sebebiyle guslün farz olmasını açıklarken ileri sürdükleri "çünkü bu
birikmiş hayız kanıdır" ifadesidir. el-Beydn'da bu, tek görüş olarak
zikredilmiştir.
Bedenin bütününden
hadesi kaldırmaya niyet etmek yeterlidir.
Daha doğru olan görüşe
göre yalnızca hadesi kaldırmaya niyet etmek de yeterlidir. Çünkü mutlak hadesin
kalkması mukayyed hadesin kalkmasını da gerektirir. Ayrıca hal karınesi
bulunduğundan bu kişinin içinde olduğu hades haline yorulur.
3. Hem abdestsiz hem de
cünüp olan kimsenin niyeti
[Hem abdestsiz hem de
cünüp olan kişinin niyetine gelince, burada birkaç durum söz konusudur]
[Birinci durum]: Kişi
cünüplüğü kaldırmaya niyet etse bu niyet pekiştirme yerine geçer. Bu mesele,
"kişi hem abdestsiz hem de cünüp olduğunda; abdestsizlik cünüplüğe tedahül
eder" görüşünü kabul ettiğimizde söz konusu olur.
[İkinci durum]:
[Abdestsizliğin cünüplüğe dahil olduğu görüşünü] kabul etmezsek cünüp olan
kişinin "cünüplüğü gidermeye" şeklinde belirleme yapması zorunludur.
Bu görüş Maverdi'ye ait olup Nevevi et-Tahkik'te bunu esas almıştır.
[a] - Bu durumda cünüp
kişi kasten [cünüplüğü değil de] abdestsizliği gidermeye niyet etse, niyetle
oyun oynadığı için cünüplüğü kalkmaz.
[b] Şayet yanlışlıkla
böyle niyet ederse [şöyle bir ayrım söz konusu olur]:
[ba] - Abdest
organlarındaki abdestsizlik kalkar; çünkü bu organların hem abdestte hem de
gusülde yıkanması farzdır. Kişi de bunları yıkamıştır. Ancak baş bunun dışında
olup ondaki abdestsizlik kalkmaz; çünkü başın yıkanması, abdestte farz olan
meshetme yerine geçmiştir. Oysa kişi başını meshetmeye niyet ettiğinden
yıkaması mesh yerine geçmez.
Erkeğin gür olan
sakalının içini yıkaması ise bundan farklıdır; çünkü gusüldeki yıkama onun
yerine geçer. Çünkü aslolan yüzün yıkanmasıdır. Kişi yüzü yıkadığında asıl
fiili yerine getirmiştir.
[bb] - Abdest organları
dışındaki organlardan cünüplük kalkmaz, çünkü kişi buna niyet etmemiştir.
Nevevi el-Mecmu'da şöyle
demiştir: Kadında aynı anda hem hayız hem cünüplük bulunsa, guslederken
bunlardan birini kaldırmaya niyet etmesi yeterli olur.
b. Guslü gerektiren bir
şeyin mübah olmasına niyet etmek
Niyetin ikinci şekli
guslü gerektiren bir şeyin mübah olmasına niyet etmektir. Örneğin "namazın
mübah olmasına" veya "tavafın mübah olmasına niyet etmek" gibi.
Kişi guslü gerektirmeyen
bir şey için niyet etse, örneğin "bayram günü için gusletmeye" niyet
etse bu gusül sahih olmaz.
Bir görüşe göre ise bu
gusül mendup ise sahih olur.
c. Guslün farzını eda
etmeye niyet etmek
Niyetin üçüncü şekli;
"guslün farzını edaya", "guslün farzına", "farz olan
gusle" veya "guslü eda etmeye" niyet etmektir. EI-Kij{ıye'de
belirtildiği ne göre "namaz için taharete niyet etmek" durumunda da
hüküm böyledir. Bu konuda problemli görülen husus ve buna dair cevap "abdest"
konusunda geçmişti.
Bundan anlaşılmaktadır
ki Nevevi'nin ifadesinden ilk anda öyle anlaşılsa da "farz ile edanın
birlikte olması" farz değildir ve niyet yalnızca Nevevi'nin zikrettiğinden
ibaret değildir.
Kişi yalnızca gusle
niyet etse' bu yeterli olmaz. Gusle niyetin şartları ve bununla abdest niyeti
arasındaki farklar daha önce geçmişti.
d. Niyetin guslün
farzlarının ilkine bitişik olması
Niyetin, bedenin üst
veya alt tarafında ilk yerin yıkanmasına bitişik olması gerekir. Yıkamanın
nasıl yapılacağına dair herhangi bir sıralama yoktur.
Kişi bedeninden bir
bölümü yıkadıktan sonra gusle niyet etse, yeniden başlaması gerekir.
Gusül niyetinin, a)
guslün sünnetlerinden önce yapılması, b) yıkanması farz olan bölgeden herhangi
bir şey yıkanmadan önce kişinin niyetinin kaçması gibi konularda abdest
bahsinde geçen hükümler geçerlidir.
Guslün sünnetlerinden
herhangi birini niyetsiz olarak yapan kişi, bu sünnetlerin sevabını alamaz.
Kişi niyeti guslün sünnetlerinin en Ö başında yapsa sonra farzları yapmadan
önce niyet ortadan kalksa bu yeterli olmaz.
[Soru]: Gusülde
yıkanması farz olan yeri yıkamadan önce yapılan sünnetler farz olan
mahaldendir. Kişi bu sünnetleri yaparken cünüplüğü kaldırmaya niyet etse bu
sünnetler farza dönüşür. Abdestin farzları ise böyle değildir. Farzın öncesinde
elleri yıkamak ve ağzı çalkalamak gibi fiiller vardır ki bunlar yapılması farz
olan fiiller değildir. Niyetin gusülden önceki bir sünnete bitişmesi
düşünülemez.
[Cevap]: Bu
düşünülebilir. Örneğin kişi ibrikten su alarak ağzını çalkalama sırasında bu su
dudaklarının dışına değmeden önce niyet edebilir.
EI-Mecmu'da bu konuda
belirtildiği üzere gusülde niyeti n besme le sırasında yapılması müstehaptır.
Nevevi şöyle demiştir: Kişi
ibrik gibi bir kaptan su alarak guslediyorsa, istincEl bölgesini [ön ve
arkasını] yıkamayı tamamladıktan sonra gusle niyet etmesi gerekir. Çünkü bu
sırada niyet etmediğinde [şu üç ihtimalden biri söz konusu olabilir]:
1. Sonradan niyet etmeyi
unutabiır.
2. Cinsel organa
dokunmak durumunda kalabilir ki bu durumda abdesti bozulur.
3. Eline bir bez dolama
külfetine katlanmak zorunda kalabilir. (not: Şirbini burada
dil'e dair açıklama yapmış isteyen 1.cilt sf:497'ye baksın)
BİR SONRAKİ SAYFA İÇİN
AŞAĞIDAKİ LİNK’E TIKLAYIN